четверг, 17 апреля 2014 г.

Хөгц (эхний хэсэг)

200 сая жилийн тэртээ энэ дэлхий дээр буй болсон хөгцийг “чөтгөрийн талх” буюу “бурхны шүлс” хэмээх ажээ. Хаа сайгүй орших энэ биет хүмүүнийг төрөхөөс үхэх хүртэл нь дагана. Хүн төрөлхтөн ахуй амьдралд нь өдөр бүр таарах хөгцтэй аль эртээс тэмцсээр иржээ. Коран сударт “Орон гэр чинь хөгцрөх аваас даруйхан шатааж, тэр газраас үтэр түргэн холд” гэсэн байдаг. Ной завиндаа ус чийг болон хөгцрөхөөс хамгаалах бодис түрхсэн гэгддэг. Харин Эртний Хятадад байшин барих модоо давстай усанд норгож, хөгцөрч илжрэхээс нь хамгаалдаг байж. Македоны Александр гүүрний тулгуур модонд чидун жимсний тос нялгадаж хөгцрөхөөс сэргийлдэг ч байж. Хөгц хэсэгтээ үгүй болж болох ч үнэхээр амь бөхтэй.
2006 онд сансрын хөлгийн гадна гурван төрлийн хөгцийг жил хагасын турш байлгажээ. Гэтэл энэ гурван хөгц алга болсонгүй, өөрчлөгдөн хувьсаад, илүү ихээр үржиж олширсон байна.
Хөгцийг ШУ-нд мөөг гэх агаад мөөгнүүд нь мицель гэх судлуудаар тэжээгдэн өсдөг ажээ. Нэгэн судалгаагаар ойн мөөгний мицель нь газар доогуур хэдэн га газарт тархаж, нийтдээ 10 гаруй тонн жинтэй байх агаад 1500 жилийн настай байсан нь тогтоогдсон юм. Тэгэхээр энэ мөөг дэлхий дээрх хамгийн урт настай амьд организм болж таарах нь.
Шведийн эрдэмтэн Карл Линней 18-р зууны 30-аад онд байгалийн зүй тогтлыг тогтоохдоо мөөгийг “хаос” хэмээх ангилалд хамруулжээ. Хаос гэдэг нь грек хэлнээс орчуулбал орчлон ертөнц үүссэн анхдагч харанхуй гэсэн утгатай. Дэлхий дээрх анхны ургамлууд мицелийн ширхэглэгээс үүссэн нь ч хожмоо тогтоогдсон юм. 
2007 оны 12-р сарын сүүлээр Миланы Амбразианы номын санд хадгалагдах Леонардо Да Винчийн “Кодекс Атлантикус” хэмээх гар бичвэрүүд хөгцөрч эхэлсэн гэх мэдээ таржээ. Хөгц хүн төрөлхтний бүтээсэн буй бүхнийг идэж устгах чадалтай. Пуужингийн түлшинд ч илэрсэн байдаг. 
Хөгц, мөөгөнцөргүй цэвэр тасалгааны м3 тутамд ойролцоогоор 500 ширхэг мөөгөнцрийн биет буйг шинжилгээгээр тогтоожээ.
Үүнээс гадна өөр нэгэн түүх буй. Египтийн хааны хөндийд 16 жил малтлага хийсэн Говард Картерын судалгааг лорд Корнарвон санхүүжүүлж байлаа. Ингээд 1922 оны 11 сард Тутанхамон хааны битүүмжилсэн онгонг олов. Англи орноосоо охиноо дагуулан гарсан лорд эргэж ирсэнгүй. Лорд Египтэд ирснээсээ хоёр сарын дараа буюу 1923 оны 4-р сарын 5-нд нас баржээ. Сонин сэтгүүлүүд хааны хараал хэмээн шуугиан дэгдээсэн ч Тутанхамоны шарилд аспиргилус нигер гэх хортой хар мөөгөнцөр их хэмжээтэй үржсэн байсан нь хожмоо тогтоогдсон юм. Малтлаганд оролцсон олон ч хүн өвдөж насан эцэслэсэн билээ.


Энэ төрлийн мөөгөнцрийг мөөгөнцрийн эсрэг хүчтэй бодис бүхий битүүмжлэгдсэн орчинд хийж туршихад олноороо устсан ч хэсэгхэн мөөгөнцөр амьд үлджээ. Хүнийг хүхрийн хүчилтэй уусмалд байлгаснаас өөрцгүй энэ орчинд үлдэж чадсан хар хөгцийг барагтаа л бол устгах боломжгүй нь ингэж нотлогдов. 1935 онд Александр Чижевский нарны идэвхжил нь бичил биетүүдийг машид идэвхижүүлдэг болохыг илрүүлжээ. Хүн төрөлхтний түүхэнд тохиосон аймшигт тахал, дайн дажин, хувьсгал шинэчлэлүүд нарны идэвхжлийн үед тохиож байсныг ч батлаатхав.
Хөгцөрсөн гурилаар халдах эрготизм гэх өвчин Дундад зууны үед эх газраар нэг тарж, 1095 онд оргилдоо хүрсэн байдаг. Хүнд хэлбэрийн эрготизм нь идээт үрэвсэл, цаашлаад үхэлд хүргэдэг бол хөнгөн хэлбэртэй нь ухаан самуурах, бие сульдах, харгис хэрцгий ааш авиртай болох зэргээр илэрдэг аж. Чухам энэ л үед Загалмайтны догшин аян эхэлсэн түүхтэй. Ер нь Дундад зууны Европын ихэнх дайн дажин энэ мөөгөнцрийн хордлого дэгдсэн үетэй давхцдаг нь гайхширмаар.
Стресст орсон хүн картизол, сүүний хүчил ялгаруулна. Картизолын үхлийн гормон ч гэх нь бий.
Харин хайрлаж дурласан, жаргалтай, сэтгэл хангалуун хүн эндорфин хэмээх гормон ялгаруулдаг. Хүний дархлааны үндсэн бүтэц нь энгийн бүтэцтэй хоёр төрлийн мөөгөнцөр болохыг Америкийн эрдэмтэд саяхан тогтоожээ. Энэ хоёр мөөгөнцрийн харьцаа алдагдахад хүн өвчилнө. Аспиргилус гэх мөөгөнцрийн бүтэц алдагдахад сурьеэ, остеопороз, ясны өвчин тусч, ухаан санаа муудна. Харин мукор мөөгөнцөр гажихад цусны эргэлт зогсонгишихтой холбоотой өвчлөл буюу хорт хавдрын эс үүснэ. Уурлаж, айж, муу санаалж, сөрөг энерги хуримтлуулахад энэ хоёр төрлийн мөөгөнцрийн харьцаа алдагддаг ажээ.

Комментариев нет:

Отправить комментарий

Коловратын домог

Оросын домогт баатар Евпатий Коловрат нь Рязанийн ноён, эс бөгөөс цэргийн жанжин байжээ. Бат хаан Рязанийг буулгаж авсан тухай домогт түү...